ORTA ASYA’NIN PARLAYAN YILDIZI ALMATA - Yrd. Doç. Dr. Abbas KARAAĞAÇLI - TURAN-SAM : TURAN Stratejik Araştırmalar Merkezi - http://www.turansam.org









ORTA ASYA’NIN PARLAYAN YILDIZI ALMATA - Yrd. Doç. Dr. Abbas KARAAĞAÇLI
Tarih: 05.12.2012 > Kaç kez okundu? 2613

Paylaş


11-13 Ekim 2012 tarihleri arasında Kazakistan’ın en büyük kenti, eski başkent Almata’da üçüncü Avrasya Ekonomileri Kongresi gerçekleştirildi. Birincisi İstanbul’da, ikincisi Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te gerçekleşen bu uluslararası kongre TC Beykent Üniversitesi, Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesinin öncülüğünde Kazakistan Turan Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Türkiye’nin yanı sıra Asya ve Avrupa’dan 20 ülkeden 150 civarında akademisyen, ekonomist ve araştırmacının katıldığı kongre sunulan tebliğler, ortaya konulan teoriler ve öngörüleriyle Avrasya Ekonomilerinin geleceği için öngörüler ve yeni vizyonlar ortaya koymuştur.

Kongre organizasyonu komitesi başkanı Prof. Dr. Selahattin SARI’nın beyanlarına göre daha şimdiden Avrupa’da ve özellikle İngiltere’de pek çok akademik kuruluş ve araştırma merkezi kongrede yayınlanan tebliğleri yakından izlemekte ve İngilizce olarak kendi bilimsel dergilerinde yayınlamaktadır. Kongre sırasında Kazakistan’ın en büyük ve en eski özel üniversitelerinden olan Turan Üniversitesinin 20. kuruluş törenlerine katılma şansımız oldu. Kongre münasebetiyle 5 yıl aradan sonra Almata’yı tekrar görme şansım olunca Almata’nın ve dolayısıyla Kazakistan’ın her alanda ve sahada nedenli hızlı bir gelişme trendini yakaladığına şahit oldum. Almata öteden beri ilgimi çekmekte, kentte bulunan kültürel yapıtlar, müzeler, parklar, meydanlar ve kenti farklı kılan diğer yapıtlar her zaman ilgimi çekmiştir.

Almata’da bulunduğum sırasında kentin başkent olmamasına rağmen hala ülkenin en canlı, en gelişmiş ve en büyük kenti olduğu gerçeğine bir kez daha şahit olmuş, özellikle geçen yıl hizmete giren ve kentin trafik sorununun çözümüne önemli katkılarda bulunan metro binasının geleneksel Kazak tarih ve kültürünü yansıtan muhteşem bir yapı olduğunu yakından görmüş oldum. Ayrıca yeni binalar, özellikle konut alanında gerçekleşen dev projeler, yeni alışveriş merkezleri, eski binaların restorasyonu ve kentsel dönüşümle ilgili dev projelerin uygulamaya konduğu ve kentin Kazakistan’ın yanı sıra Orta Asya’nın ekonomik başkenti olduğu kuşku götürmeyecek bir gerçektir.

Almata ülkenin en büyük ve en önemli kenti konumundadır. 1929’dan 1998 yılına kadar ülkenin başkentiydi. Nüfusu 1,5 milyon civarındadır. Kent 1845 yılında Ruslar tarafından elma bahçelerinin bulunduğu bir bölgede ipek yolu üzerinde kurulmuştur. Yemyeşil bir kent olan Almata Alatav Dağlarının eteklerine kurulmuştur. Kentin en önemli caddelerinden olan dostluk(Eskilenin) caddesi Almata’yı Alatav sırtlarında bulunan medeo buz pateni ve modern kış sporları tesislerine bağlamaktadır.

Almata müzeleri, tiyatroları, filarmoni ve senfoni orkestra salonları, opera ve bale binaları, parkları, heykelleri, muhteşem binaları, spor tesisleri, geniş caddeleri ve diğer kentsel olanaklarıyla çağdaş bir görünüm sergilemekte ve değim yerindeyse ziyaretçilerini hayran bırakmaktadır. Bu yazımda Almata’yı sizlere tanıtmak istiyorum. Onur ki bir gün yolunuz bu güzel kente düşerse nereleri ziyaret edeceğiniz için bir rehber olabilir.

 MÜZELER:

• KAZAKİSTAN ULUSAL MÜZESİ

Kuşkusuz Almata’nın görülecek en önemli tarihsel ve kültürel mekânı bu kente bulunan Kazakistan Ulusal Müzesidir. Muhteşem ve etkileyici bir yapıt olarak furmanova caddesi üzerinde bulunan müze 17.557 m2 üzerinde kurulu müzede 300 bin tarihi eser bulunmaktadır. Bu eserlerin %90’ı 12 depoda korunmaktadır. Yalnızca %10’u ziyaretçilerin görmesi için sergilenmektedir. Bu müzenin tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Esasen müzenin temeli 1813 yılında Çarlık Rusya’sı döneminde, o dönem Kazakistan sınırları içerisinde olan Erimburg kentinde atılmıştır.

1920’de Erimburg Kazakistan’ın başkenti konumundadır. Yalnız 1921 yılında yeni sınırları çözülmesiyle birlikte Rusya toprakları içerisinde kalır. Müzenin kurucusu Vladimir Del’dir. Kentin Kazakistan’dan ayrılmasıyla birlikte eşyalar Almata’ya taşınarak Kazak ulusal müzesinin temeli atılmış olur. Yine 1870 yılında Kazakistan’ın kuzeydoğu bölgesinde bulunan Semi Platinsk kentinde bir etnografya müzesi kurulur. 1880 yılında ise yine Almata’da (o günkü adıyla Verni’de) bir müze kurularak Simir Citsk kentindeki eşyaların getirilmesiyle oluşturuluyor.

Anlaşılan Sovyetler Birliği öncesi, yani 1917 yılına kadar olan dönemde, Kazakistan’da üç müzenin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu müzelerin oluşumunda Rus müsteşrik Nikolay Pantosov’un büyük emeği geçmiştir. Sovyetler Birliğinden sonra, kısa sürede 1927 yılında müze sayısı 6’ya 1939 yılında ise 19’a çıkmıştır. Halen Kazakistan’ın çeşitli bölgelerinde 100’ün üzerinde müze bulunmaktadır. Bunlardan 38’i tarih, 12’si sanat, 5’i etnografya, 22’si ihtisas ve kalanları çeşitli alanlardadırlar. Almata’da 15 civarında müze bulunmaktadır. Almata ulusal müzesinde ki eserler 1985 yılına kadar Panfilov Parkında ki Vazni Stesk Kilisesinde sergilenmekteydi. Müzenin en önemli hazinelerinden biri 1939 yılında Garkali bölgesinden çıkarılan MÖ. 4. yüzyılda yaşamış Saka’lara ait 300 değerli mücevher parçasıdır.

Yine Kazakistan’ın kuzeydoğusunda Pavlodor ilinde bulunan ve geçmişi 40 bin yıla dayanan mamut iskeletine, yine 1947 yılında Kazakistan’a düşen meteor, geçmişleri 4 milyon yıla dayanan bitki fosilleri, yine 8 bin yıla dayanan duvar resimleri müzenin görülecek eserlerindendir. Yine 5. yüzyıla ait Almata’nın 50 km uzaklığında ki Yesik kentinden çıkartılan ve müzenin sembolü konumunda olan altın adam heykeli de müzenin en önemli eserlerindir.

Ayrıca müzede, Kazakistan’da yaşaya halkların giyim kuşamı, yaşam tarzı, yine Kazak Edebiyatının kurucularından Abay Konanbayev’in el yazmaları dikkat çekmektedir. Müzenin diğer bölümlerinde ise Kazakistan’ın çeşitli bölgelerinden yeraltından arkeolojik kazılar sırasında .ıkartılmış binlerce yıl öncesine dayanan halkın yaşam, tarım ve imalatta kullanılan araç gereçlerin sergilendiği bölümlerdir. Müzenin dikkat çekici bir bölümüde, çağdaş Kazakistan tarihi ve yine burada sergilenen ilk Kazak astronot olan Toktar Ebubebir ve diğer Kazak büyüklerine ait özel eserlerdir.

Etnografya bölümünde ise, Kazakların geleneksel yaşamlarını gösteren çadırlar(yurt), giyim kuşam, mutfak araç gereç, kılıç kalkan, kilim ve yaşama dair diğer değerli eşyalar sergilenmektedir.

• KASTİYEV MÜZESİ

Kuşkusuz Kastiyef müzesi Kazakistan’ın en önemli sanat merkezlerinden birisidir. Almata’nın Setpayeva caddesinde bulunan bu müzede, taş devrinden günümüze dek binlerce sanat eseri bir araya getirilmiştir. Bu müzenin kendi alanında Sovyetler Birliği döneminde de türünün ilk örneği sayılmaktadır. 1935-1936 yılları arasında Batılı ve Rus sanatçılara ait 200’den fazla değerli sanat eseri Moskova’da ki Puşkin Müzesinden bu müzeye nakledildi. Müzenin adı kurulduğu 1935 yılında Kazak Sanat Galerisi idi. 1936 yılında devlet unvanını kazandı. 1939 yılında ise, müzeye, Ukraynalı yazar Şefçinkof adı verildi. 1976 yılında müze, el sanatları müzesiyle birleştirilerek yeni binasına taşındı ve bakanlar kurulu kararıyla adı Kazakistan Devlet Sanat Müzesi olarak değiştirildi. 1984 yılında İlhan Kastiyef adını aldı, günümüze dek bu adı sürdürmektedir. İlhan Kastiyef (1904 – 1973), Kazak çağdaş sanatının en önde gelen isimlerindendir. Büyük bir ressam olan Kastiyef, Kazakistan’ın en önemli milli sanat ödülü olan Veli Hanof ödülünü kazanmıştır. Müzede Kastiyef’in eserlerini n sergilendiği özel bir salon bulunmaktadır.

Müzenin şimdiki binası 1970-1976 yılları arasında 6 yıl sürede, 19.428 m2 de 8 ana bölümden oluşan bir müze olarak inşa edilmiştir. İçinde çağdaş Kazak sanatının yanı sıra Rus ve diğer ülkelerin çağdaş eserlerinin sergilendiği galeriler, sanat eserlerini onarım ve restorasyon atölyeleri, el sanatları galerileri, yine 1978’de faaliyete başlayan çocuklar için sanat eğitimi, yine 1991’de açılan yetişkinler için sanat akademisi ve diğer bölümler yer almaktadır. Heykel atölyeleri; heykel, resim, yine güzel sanatlara ait bölümlerinde pek çok eser sergilenmektedir. Örneğin: Rus ressamlar Çerkaski, Anto Setkef, Havgiyef yine Çin ve Japon heykel ve grafiklerin yanı sıra İtalyan, Alman, Hollanda, İngiliz, Fransız ve diğer batılı ressamların çok değerli eserleri sergilenmektedir.

• İHLAS MÜZESİ

Almata’nın diğer görülecek müzelerinden birisi de Kazak müzik alet edevatının sergilendiği İhlas Müzesidir. Kazak müzik kültürünün yansıması olan bu müzede binden fazla nadide tarihi Kazak müzik aletleri sergilenmektedir. 8. yy’la ait, 50’den fazla müzik aletinin bulunduğu müzede kopuzların yanı sıra diğer Kazak müzik aletleri yer alır. Müzenin tarihi 1960’lara dayanmaktadır. O tarihlerde dönemin Komünist Partisi Genel Sekreteri Devlet Bay Konayef’in emri ile ünlü müzisyen Devlet Serpiyayev 200’den fazla müzik aletini bir araya getirerek müzenin temelini attı. Dönemin kültür bakanı Berkin Nikeyev’in desteği ile müze, 1981 yılında Konayef tarafından açılışı yapıldı.

Müzenin açılış hedefi, Kazak gençlerini geleneksel Kazak müziğiyle tanıştırmak ve Kazak müziğini geliştirmekti. Müzede Bilimsel araştırma merkezinin yanı sıra, müzik aletlerinin onarım bölümü, orkestralar yine aletlerin sergilendiği çeşitli galeriler bulunmaktadır. Bir çok kopuzun yanında dombura, sibizgi, şanjetkin, surna, sazgen ve başka müzik aletleri müzede sergilenmektedir.

• KİTAP MÜZESİ

1978 yılında hizmete açılan kitap müzesi, eski el yazması kazak eserlerinin toplanması, korunması, gelecek nesillere ulaştırılması ve kitap okutulmasını teşviktir. Müzede 2000’i nadide el yazması eserden oluşan 60 bin cilt kitap bulunmaktadır. Nadide el yazması eserlerden çoğu Farsça meali bulunan

Kuran-ı Kerim, yine minyatürler; ayrıca Kazak dilinde Tataristan’ın başkenti Kazan’da basılmış nadide eserler yer almaktadır.

• ALTIN MÜZESİ

1993 yılında antika altın ve değerli madenlerden üretilmiş eserlerin sergilendiği müzedir. Ünlü arkeolog Prof. Dr. Akişef’in bilgilerine göre bu eserlerden birçoğu müzede sergilenen değerli eserlerden birçoğu 5. ve 6. yüzyıllara aittir.

 TARİHİ KİLİSELER:

Almata’da görülecek yerlerin bir diğeri de tarihi kiliselerdir. Ortodoks mezhebine mensup olan Kazakistan Hıristiyan’larının kiliseleri duvarlarında ve sütunlarındaki Hz. İsa, Hz. Meryem ve diğer havarilerin yağlı boya tefsirleri, iç mekânların güzel süslemeleri ve dış mekânların ihtişamıyla dikkat çekmektedirler. Kentin en eski ve en güzel kilisesi ülkenin de en önemli kilisesi konumunda bulunan, Alman Kilisesi adıyla anılan kilisedir.

Kentin merkezindeki ünlü panfilov (28 Asker) parkının asırlık ağaçlarının ortasında bulunan kilise aynı zamanda kentteki diğer kiliselerinde idari merkezi konumundadır. Kilisenin renkli dış yapısı ve içerideki muhteşem ikonalarla dikkat çekmektedir. Kentteki Hıristiyan’ların Pazar ayinleri yine yeni doğmuş Hıristiyan bebeklerin vaftiz törenleri de burada yapılmaktadır. Kentte ki bir diğer önemli kilise kentin en merkezi semtinde, merkez pazarının yanında ki Nikoleski Kilisesi’dir. Kilise kendi adını taşıyan parkın ortasında inşa edilmiş, günün her saati ziyarete açıktır. Kilise Hıristiyan’ların sadece evlenme merasimi yapıldığı bir alandır.

Kentte ki dikkat çekici kiliselerden bir diğeri Pokerefsky Kilisesi’dir. Bu kiliseyi özel kılan binanın tamamının ahşaptan inşa edilmesidir. Zarif ve ince bir ustalıkla inşa edilen kilise bir sanat şaheseri olarak da görmeye değerdir. Almata’da bunların dışında en ünlü kiliseler; Kazanesky Kilisesi, Bagardeskar Bişnisky ve Petyra Polovsky Kiliseleri’dir.

 KÜTÜPHANELER:

Kazakistan kütüphane konusunda çok zengin bir ülkedir. Yıllarca bulunduğum o ülkede çeşitli vesilelerle, ülkenin büyük kentler, kasabalar ve hatta köylerinde ki kütüphanelerinde ki fazlalığından ve zengin bir kitap hazinesine sahip olmasından dolayı şaşırmıştım. Pek çok kentte milli kütüphanelerin yanı sıra ihtisas kütüphaneleri, okuyuculara hizmet vermektedirler. Burada Almata’da ki pek çok kütüphaneden birkaçını tanıtmak istiyorum.

• KAZAKİSTAN MİLLİ KÜTÜPHANESİ

Ülkenin en önemli ve en büyük kütüphanesi konumunda olan bu kütüphane 1910 yılında, o günkü adı “Verni” olan, bugünkü Almata’da kent meclisi tarafından kuruldu. 6 Mart 1911 yılında resmen açılışı yapılan kütüphane 20 yıl faaliyet gösterdikten sonra 1931 yılının Mart ayında Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti genel kütüphanesi unvanını aldı. O tarihlerden itibaren bu kütüphane Kazak tarih, kültür ve medeniyetiyle ilgili önemli bir arşive dönüşerek, değerli el yazmaları dahil her türlü belgenin ve kitabın toparlanma merkezine dönüştü.

Zaman içerisinde pek çok merkezden ve yine ünlü kişilerden kütüphaneye büyük bağışlarda bulunuldu. Örneğin büyük Türkolog Esparkof ve yine büyük Kazak yazarı Sabit Mugan özel kütüphanelerindeki eserleri müzeye bağışlamışlardır. Kütüphane 1937 yılında büyük Rus şair Puşkin’in anısına, Puşkin Kütüphanesi olarak adlandırıldı. Aralık 1991 yılında Kazakistan bağımsızlığını ilan ettiğinde kütüphanenin adı tekrar Kazakistan Milli Kütüphanesi olarak değiştirildi. Halen kütüphanenin bünyesinde 7 milyon cilt kitabın bulunduğu, her yıl milyonlarca insan bu kütüphaneden yararlanmaktadır. Kütüphanede aynı anda 1500 kişinin kullanacağı 14 okuma salonu bulunmaktadır. Yılda ortalama 200 bin cilt kitap bu kütüphaneye eklenmektedir.

Almata’da bulunduğum sıralarda bu kütüphanenin sanatsal bir dizaynınla tefriş edilmiş, okuma salonlarında Kazakistan’la ilgili kitapları incelemek beni mutlu ederdi. Kütüphane bünyesinde 12. ve 13. yüzyıldan kalma nadide el yazmaları bulunmaktadır. El yazmaları eserleri içerisinde Doğu’nun parlayan edebiyat ve kültür yıldızlarından Ali Şiir Nevai, Nizami, Firdevssi, Hafız, Seadi, Cami ve diğer bilginlerin eserleri bulunmaktadır. Kütüphanenin en değerli eserlerinin başında Nizami Gencevi’nin meşhur Hamse eseridir. 2002 yılından itibaren kütüphanenin müdürlüğünü büyük Kazak yazar ve bilgini Muhtar Ayvazov’un oğlu Dr. Murat Ayvazov yapmaktadır.

• KAZAKİSTAN BİLİMLER AKADEMİSİ KÜTÜPHANESİ

Ülkenin en önemli kütüphanelerinden biri olan bu kütüphane 1932 yılında Sovyetler Birliği Bilimler Akademisi bünyesinde kuruldu. 1946 yılında Kazakistan Bilimler Akademisi bünyesine geçen kütüphane, 1947 yılında biyoloji, kimya, fizik ve uzay enstitülerini de bünyesine kattı. 1979 yılında 1,5 milyon kapasiteli yeni depolara kavuşan kütüphane, 1992 yılında dünyanın pek çok bilim, akademi merkezlerinin üyeliğine kabul edildi. Halen 6 milyon ciltten fazla kitabı bünyesinde bulunduran kütüphanenin ülke çapında 30 civarında şubesi bulunmakta, dünyadaki pek çok bilim merkezi ile irtibatı olan kütüphanenin geniş ve modern okuma salonları öğrencilere ve araştırmacılara hizmet sunmaktadır.

• FARABİ ÜNİVERSİTESİNİN KÜTÜPHANESİ

Bu kütüphane 1934 yılında Farabi Üniversitesinin bünyesinde faaliyete başlamıştır. Zengin bir kütüphane olan Farabi Kütüphanesi 1936 yılında çıkan bir yangında büyük çapta zarar görmüş ve kitaplarının %40’ı yanmıştır. Halen 2 milyon civarında kitabı bünyesinde bulunduran kütüphanede çok nadide el yazmaları bulunmaktadır.

Bu kütüphanelerin yanı sıra Almata’da yüzlerce ihtisas kütüphanesi bulunmaktadır. Bunlar arasın çeşitli yaş guruplarını hitap eden, çocuklar ve gençler kütüphaneleri, tıp, mühendislik, sanat, gazetecilik, tarih, kültür, sanat, çağdaş sanat, askeri tarih ve diğer alanlarda pek çok kütüphane faaliyetlerini sürdürmektedirler.

 ALMATADA Kİ TİYATROLAR:

Kazakistan sinema, tiyatro, opera, bale ve diğer güzel sanatlar sahalarında büyük mesafe almış bir ülkedir. Daha 1900’lü yılların başından itibaren bu ülkede sanatsal faaliyetler bütün sahalarda varlığını göstermiştir. Özellikle Sovyetler Birliği döneminde sanatın her dalında büyük mesafe alınmıştır. Daha önce ki bir yazımda Kazakistan’ın kültürel sahasında ki gelişmelerinde ki “Kazakistan’ın Kültürel Zenginliği” (1) ne ayrıntılı bir şekilde değinmiştim. Burada ise Almata’da faaliyet gösteren tiyatrolara değinmek istiyorum.

• MUHTAR AYVAZOV TİYATROSU

1926 yılında ilk kez ünlü Kazak yazar olan Muhtar Ayvazov’un “Yenlik Keyek” adlı eseri o gün kü Kazakistan’ın başkenti olan Kızıl Orda kentinde sahneye konuldu. 1928 yılında bu tiyatro Almata’ya taşındı. 1937 yılında akademik faaliyetlere de başlayan tiyatro 1961 yılında Muhtar Ayvazov adını aldı. (Muhtar Ayvazov 1961 yılında vefat etti.) Tiyatro özgün mimarisi, muhteşem salonu ve localarıyla izleyiciyi etkilemektedir. Kentin en görülecek mimari yapıtlarından biri konumundadır.

• GABİT MUSEPOROF ADINDAKİ ÇOCUKLAR VE GENÇLER TİYATROSU

Kentin en işlek caddelerinden Abılayhan Caddesi üzerinde merkezi bir yerde ihtişamlı binasında faaliyet gösteren bu tiyatro 1944 yılında Komünist ideolojiyi gençlere yaymak amacıyla kurulmuştur. 1995 yılında akademi unvanını alan tiyatro bağımsızlıktan sonra Kazak milli edebiyatını ve kültürünü gençlere yaymak doğrultusunda faaliyetlerini sürdürmekte ve sürekli olarak sahneye koyduğu eserlerle çocuklara ve gençlere hizmet etmektedir. Güzel bir şekilde ışıklandırılan tiyatronun önünde ki geniş alan her zaman Kazak ailelerinin çocuklarıyla birlikte uğradığı bir mekan konumundadır.

• ABAY KONANBAYEV ADINDAKİ KAZAK TİYATRO, OPERA VE BALESİ

1930 yılında Kazak tiyatrosuna yönelik faaliyete geçen tiyatro 1935 yılında bale, 1937 operanın eklenmesiyle Kazak tiyatro, opera ve bale adını almıştır. 1941 yılında akademik unvanını kazanmış, 1945 yılında ise büyük Kazak şair ve düşünür Abay Konanbayev’in yüzüncü doğum yılı münasebetiyle Abay adını almıştır. Muhtar Avyazov’un ünlü eseri “Ayman Şolpan” ın yanı sıra dünya çapında tanınmış Kazak opera ev bale eserlerinin yazarları; Bibigül Tolkenova, Alibek Danışov, Şahmerdan Adilov, Nurgisa Telenoyov ve diğerlerinin eserleri bu muhteşem tiyatronun salonlarında sahneye konmuştur.



• LERMANTOV ADINDAKİ RUS TİYATROSU

Almata’nın diğer bir görülecek tiyatrolarından biri, Lermantov tiyatrosudur. Tiyatro 1933 yılında Semy kentinde faaliyete geçmiştir. Daha sonra 1946 yılında büyük Rus yazar Lermantov adını alan tiyatro başlangıçta Lenin’in ve Komünist düşünceyi yaymak amacıyla kurulmuşsa da daha sonra Kazak yazarların yanı sıra Batı’lı yazarların eserlerinin sahneye konulduğu önemli bir tiyatroya dönüşmüştür. Tiyatronun çeşitli salonlarında aynı anda birçok eser sahneye konulmaktadır.

Almata’da bu salonlardan başka 1935 yılından beri faaliyetini sürdüren Kukla tiyatrosunun yanı sıra birçok modern tiyatro, bale, opera, senfoni orkestra tarihi ve modern binalarda sürdürmektedirler.

 ALMATADA Kİ ÜNİVERSİTELER:

Kazakistan, bağımsızlıktan sonra Sovyetler Birliği’nden kalan zorunlu okul öncesi(balalar bahçesi) ilköğretim, lise eğitimi, eğitim kurumları, yüksekokullar ve üniversiteleri daha da geliştirerek hedefine koyduğu 2030 bütün sorunlarını çözmüş bir ülke olma yönünde ki adımlarını sağlam temellere dayandırarak atmaktadır. Bu doğrultuda var olan eğitim kurumlarına başta üniversiteler olmak üzere önemli kaynaklar ayrılmakta ve günden güne gelişmesi ve dünya standardını yakalama hususunda çaba göstermektedir. Ülke çapındaki üniversitelerin en önemlilerinden birçoğu Almata’da eğitim faaliyetlerini sürdürmektedirler. Ülke genelinde yarısı özel ve vakıf üniversitesi olmak üzere 150 civarında üniversite veya enstitü bulunmaktadır. Bunlardan Almata’da olanlardan;

• EL FARABİ DEVLET ÜNİVERSİTESİ

Ülkenin en saygın ve en önemli üniversitesi olan bu üniversite, 1934 yılında Almata’da eğitim faaliyetine başlamıştır. Üniversitenin rektörü cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır. Üniversitenin rektörlüğünü, ülkenin en saygın bilim adamları üslenmektedir. Örneğin 10 yıl süreyle Prof. Dr. Nari Bavey rektörlük makamını sürdürmüştür. Ardından Prof. Dr. Kaja Mekolov atanmıştır. 25 bin civarında öğrencisi olan bu üniversitede 30’a yakın yabancı ülkeden de öğrencilerin bulunduğu, diplomasının uluslararası alanda denkliğinin kabul edildiği bir üniversitedir. Fakülte ve yüksekokullarında Kazakistan’ın en saygın bilim adamları öğretim üyesi olarak görev yapmaktadırlar. Zengin kütüphanesinde 1 milyondan fazla kitap bulunmaktadır. Üniversite, ihtişamlı binaları, amfileri, sosyal ve sportif tesisleriyle dikkat çekmektedir. Üniversite tarafından Kazak adında bir dergi yayınlanmaktadır. Almata’nın görülecek yerlerindendir.

• ABILAYHAN ÜNİVERSİTESİ

Resmi adı dünya dilleri ve uluslararası ilişkiler devlet üniversitesi olan üniversite, Kazakistan’ın en önemli milli kahramanlarından olan ve dev heykeliyle Almata tren istasyonunun bulunduğu büyük meydanı süsleyen Abılayhan’ın adıyla anılmaktadır. Üniversite 1941 yılına kadar yabancı diller eğitim enstitüsü olarak faaliyet yapmaktaydı. O tarihten sonra Sovyetler Birliği Yüksek Komiserliği tarafından adlandırılmıştır. Üniversite bünyesindeki fakültelerde başta Kazakça olmak üzere İngilizce, Almanca, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Türkçe, Arapça, Japonca, Çince, Farsça, Korece, Hintçe ve diğer dillerde eğitim yapılmaktadır. Almata’da ki ünlü Şevçenko caddesinde bulunan tarihi binasında eğitim hizmetlerini sürdüren üniversite, özgün mimarisiyle dikkat çekmektedir. Dünya dilleri adlı dergi üniversite tarafından Rusça ve Kazakça olarak yayınlanmaktadır.

• ABAY DEVLET ÜNİVERSİTESİ

Ülkenin en eski eğitim kurumu sayılan bu üniversite 1928 yılında 1854’te dünyaya gelip 1904’de vefat eden Kazakistan’ın en önemli düşünür, filozof ve yazarlarından biri olan Abay Konanbayev’in anısına Abay Üniversitesi olarak adlandırılmıştır. Kazak bilimine büyük katkılarda bulunmuş üniversite, halen binden fazla öğretim üyesi ile sosyal bilimler fen ve matematik alanlarından eğitimini sürdürmektedir. Dünyanın pek çok üniversitesiyle işbirliği anlaşması bulunan bu üniversite de muhteşem binaları, amfileri, tiyatro salonları ve diğer imkânlarıyla kentin en önemli kültür ve eğitim merkezlerinden birisidir.

• KAZAKİSTAN DEVLET TIP ÜNİVERSİTESİ

1931 yılında eğitim faaliyetine başlayan üniversitenin kurucu rektörü ünlü tıp profesörü Prof. Dr. Sencer Caferoviç İsfendiyarov’dur. Üniversitede on binlerce öğrenci, binden fazla öğretim üyesinden eğitim almakta, üniversite bünyesindeki hastaneler ve enstitülerde araştırmalar yapmaktadırlar. Üniversiteden şuana kadar 70 binden fazla doktor ve eczacı mezun olmuştur.

• ALMATA’DA DEVLETE BAĞLI FAALİTET GÖSTEREN DİĞER ÜNİVERSİTELER:

1983 yılında kurulan Yabancı Öğrenciler Üniversitesi, Kazakistan Tarım Üniversitesi, Kazak Milli Fen Üniversitesi, Hukuk Üniversitesi, Yol ve Ulaştırma Akademisi, Mühendislik Akademisi, Devlet Resim Akademisi, Bayanlar Eğitim Fakültesi, Almata Teknoloji Üniversitesi, Spor Üniversitesi, Kurmangazi Müzik Üniversitesi, Tiyatro ve Sinema Akademisi, Dünya Kültür ve Medeniyetleri Üniversitesi, Nur Mübarek İslam Üniversitesi.

• ALMATA’DA ÖZEL ÜNİVERİSTELER (VAKIF ÜNİVERSİTELERİ) :

Kaynar Üniversitesi, Olagat Üniversitesi, Akzemit Enstitüsü, Adalet Yüksekokulu, Uluslararası İlişkiler ve Kazak Hukuku Enstitüsü, Turan Üniversitesi, İktisat ve İşletme Enstitüsü, Uluslararası Gazetecilik Enstitüsü, İşletme ve Pazarlama Enstitüsü, Hukuk ve Kazak Ekonomisi Enstitüsü, Sosyal İlişkiler ve Çalışma Akademisi, Dünya Edebiyatı ve Gazetecilik Üniversitesi, Almata Ticaret Enstitüsü, Konayev İnsani Bilimler Enstitüsü, Enerji ve Haberleşme Enstitüsü, Haberleşme ve Enerji Enstitüsü, Sivil Havacılık Akademisi, Almata Kent İşletme Yüksekokulu, Sanayi ve Ekonomi Yüksekokulu, Yabancı Diller Yüksekokulu, Ticaret ve Teknoloji Enstitüsü, Teknoloji Eğitimi Yüksek Eğitim Enstitüsü, İlaç Enstitüsü, Uluslararası Hukuk ve Pazarlama Akademisi, Değerlendirme Enstitüsü, Standart Enstitüsü, Kazakistan İşletme Enstitüsü, Süleyman Demirel Türk Kazak Üniversitesi, Uluslararası Kazak Amerikan Üniversitesi, UNATA Yüksekokulu, Orta Asya Üniversitesi, İlahiyat Üniversitesi.

Yukarıda özetle değindiğim Almata’da ki kültürel, tarihi ve diğer görülecek mekanların yanı sıra kentin her noktasında pek çok park, meydan, devlet binası, ticari merkez, kültürel, sportif ve başka görülecek yerler bulunmaktadır. Kentin bütün meydanları ve parkları, Kazak ulusal kahramanları, yazarları ve tarihsel kişilerin dev heykel ve anıtlarıyla süslenmiştir. Geniş caddeleri asırlık ağaçlarla donatılmış, Alatav Dağlarından başlayarak kenti baştan başa dolaşan nehrin etrafı düzenlenerek halkın hizmetine sunulmuştur.

Alatav Dağların da kurulan medeo buz pateni ve spor kompleksi kenti en görülecek mekânlarının başında gelmektedir. Buradan modern teleferikle, Alatav Dağlarının zirvelerine yolculuk yapılmakta, ayrıca modern kayak merkezlerinde kış sporları yapılmaktadır. Dağlara giderken Sovyetler Birliği döneminden kalan kaplıcalar üzerinde kurulmuş, özgün mimarileriyle dikkat çeken senatoryomlar restore edilerek vatandaşların hizmetine sunulmuştur. Kentin her tarafında yükselen modern binalarda bankacılık, ticaret, sigorta ve diğer hizmet sektörleri faaliyet yaparken, çoğunluğu Türk şirketleri tarafından kurulan ve işletilen 5 yıldızlı oteller kentin turizmine büyük katkı yapmaktadır.

Modern bir havaalanına sahip olan Almata Orta Asya’nın ticari başkenti olarak uluslararası markaların faaliyet gösterdiği dev süpermarketler ve modern alışveriş merkezlerinin bulunduğu bir kenttir. Çin mallarının satıldığı uçsuz bucaksız dev baraholka pazarının yanı sıra Sovyetler Birliği zamanından kanlan alışveriş merkezi Sum, önünde Kazak ressamlarının çizdikleri yağlı boya tablolarının satıldığı trafiğe kapalı caddesinin yanı sıra egzotik bir alışveriş merkezi konumunda bulunan Ziloni Pazar Almata’nın diğer görülecek enteresan gezilecek yerleridir.

Kazakistan’ın Sovyetler Birliği dönemi en büyük devlet adamı sayılan bağımsızlık öncesi Kazakistan Komünist Partisi Genel Sekreteri Din Muhammet Konayev ‘in döneminde başkanlık sarayı olarak kullanılan bina kuşkusuz kentin en muhteşem mimarı yapısıdır. Özgün mimarisi , önündeki geniş meydan, geceleri aydınlatılmış konumuyla kentin görülecek tarihi binalarının başında gelmektedir. Binanın karşısındaki park, içindeki heykeller özellikle ikinci dünya savaşı kahramanı iki Kazak kadın asker Mensuk ve Elyanın heykelleri, Ulusal Müzenin karşısında yeşillikler arasında inşa edilen ,Kazakistan Devlet Başkan Nursultan NAZERBAYEV’İN döneminde kullanılan ihtişamlı Devlet Başkanlığı sarayı ve onlarca başka bina da kentin görülecek sayısız mimari başyapıtlardırlar. Almata Teren İstasyonu, Hayvanat Bahçesi, Filarmoni Konser Salonu, Tarihi sirk Binası, ve kentin süliyetini oluşturan devlet binaları görenleri kendine hayran bırakmaktadır.

Bir çok alışveriş merkezinden , özellikle merkezdeki Sum alışveriş merkezinin son katında ve Ziloni pazardan Kazakistan’ın zengin kültür ve medeniyetinin göstergesi olan el sanatları mağazalarından geleneksel Kazak giyimler, ince zarafetle süslenmiş mili Kazak erkek ve bayan kıyafetleri,heykeller, biblolar, müzik aletleri, ve folklorik eşyaları müşterilerin ilgisine sunulmuştur. Kazakistan ve özellikle Almata bütün imkan ve güzelliğiyle sizleri beklemektedir.



*Giresun Üniversitesi İİBF Öğretim Üyesi

*BİLGESAM Orta Asya Araştırma Enstitüsü Direktörü





DİPNOTLAR:

1. http://www.bilgesam.org/tr/index.php?option=com_content&view=article&id=2125:kueltuerel-zenginliin-ve-medeniyetin-beii-kazakistan&catid=83:analizler-ortaasya&Itemid=149





Yorumlar








Aktif Ziyaretçi 15
Dün Tekil 790
Bugün Tekil 359
Toplam Tekil 1639901
IP 54.159.189.139






TURAN-SAM PRINTED ISSN: 1308-8041
TURAN-SAM ONLINE ISSN: 1309-4033
Journal is indexed by:

































































8 Rebiü'l-Evvel 1438
Aralık 2016
P
S
Ç
P
C
Ct
P
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31


Benim Hayatta yegane fahrim, servetim Türklükten başka bir şey değildir.
(Mustafa Kemal ATATÜRK)


Ekle Çıkar









Anasayfa - Amaç - Misyon - Vizyon - Faaliyetler - Tüzük - Yönetim - Yasal Uyarı - İletişim

Her Hakkı Saklıdır © 2007 - 2017 TURAN-SAM : TURAN Stratejik Araştırmalar Merkezi
Sayfa 2.408 saniyede oluşturulmuştur.

TURAN-SAM rssTURAN-SAM rss
Google Sitemap

Sayac

"Bu site en iyi mozilla firefox'ta 1280x960 çözünürlükte görüntülenir."

Turan Portal v1.3 | Tasarım TURAN-SAM , Kodlama Serkan Aygün

Turan Nedir?, Bilimsel Dergiler, En popüler Bilimsel Dergi, Endeksli Bilimsel Dergiler, Saygın Bilimsel Dergi, Türk Dünyasının en popüler ve en saygın Bilimsel Hakemli Dergisi, SSCI, SCI, citation index, Turan, Türk Devletleri, Türk Birligi, Türk Dünyası, Türk Cumhuriyetleri, Türki Cumhuriyetler, Özerk Türkler, Öztürkler, Milliyetçi, Türkçü, Turancı, Turan Askerleri, ALLAH'ın askerleri, Turan Birliği, Panturan, Pantürk, Panturkist, Türk, Dünyası, Stratejik, CSR, SAM, Center for Strategical Researches, Araştırma, Merkezi, Türkiye, Ankara, İstanbul, Azer, Azeri, Azerbaycan, Bakü, Kazakistan, Alma-Ata, Astana, Kırgız, Bişkek, Kırgızistan, Özbekistan, Özbek, Taşkent, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Aşxabad, Aşkabat, Ozbekistan, Kazakhstan, Uzbekistan, North, Cyprus, Kıbrıs, MHP, AKP, CHP, TURKEY, Turancılık, KKTC, Vatan, Ülke, Millet, Bayrak, Milliyet, Cumhuriyet, Respublika, Alparslan Türkeş, Atatürk, Elçibey, Bahçeli, Aytmatov, Bahtiyar Vahabzade, Yusuf Akçura, Zeki Velidi Togan, İsmail Gaspıralı, Gaspırinski, Nihal Atsız, Alptekin, Kürşad, Tarih, Kardeş, Xalq, Halk, Milletçi, Milliyetçi, Yürek, Ürek, Türklük, Beynelxalq, Arbitrli, Elmi, Jurnal, Nüfuzlu